Na 76 posiedzeniu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, w dniu 20 października 2010 roku, poseł Halina Rozpondek wygłosiła sprawozdanie Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej o senackim projekcie ustawy o zmianie ustawy o pracownikach urzędów państwowych oraz ustawy o pracownikach samorządowych.
Poseł Sprawozdawca Halina Rozpondek:
Pani Marszałek! Wysoki Sejmie!
W imieniu połączonych Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych oraz Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej przedstawiam Wysokiej Izbie sprawozdanie dotyczące senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o pracownikach urzędów państwowych oraz ustawy o pracownikach samorządowych (druki nr 3446 i 3365).
Projektowane zmiany ustaw są wykonaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 5 grudnia 2000 r. stwierdzającego niezgodność z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej art. 13 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych oraz art. 10 ust. 1 pkt 5 wówczas obowiązującej ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych – w aktualnej ustawie z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych, która uchyliła poprzednią, ale pozostawiła ten niekonstytucyjny przepis, jest to art. 55 ust. 1 pkt 4.
Przepisy wyżej cytowanych ustaw zaskarżył rzecznik praw obywatelskich, argumentując, że dają one możliwość nierównego traktowania kobiet i mężczyzn, stanowiąc, iż rozwiązanie stosunku pracy z urzędnikiem mianowanym może nastąpić po osiągnięciu przez niego wieku emerytalnego, czyli 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Zaskarżone przepisy wprawdzie same w sobie nie określają granicy wieku, po osiągnięciu którego stosunek pracy można wypowiedzieć, jednak łączą możliwość wypowiedzenia z osiągnięciem wieku emerytalnego, czyli nabyciem prawa do emerytury. Przepisy emerytalne stanowią zaś, że mężczyzna osiąga wiek emerytalny, kiedy kończy 65 lat, a kobieta – 60 lat. Konsekwencją jest wypowiadanie pracy pracownikowi mianowanemu – kobiecie 5 lat wcześniej niż pracownikowi mianowanemu – mężczyźnie. Niższa granica wieku emerytalnego przewidziana dla kobiet – urzędniczek mianowanych w zaskarżonych przepisach nie daje im gwarancji ponownego nawiązania stosunku pracy.
Rozwiązanie stosunku pracy może więc spowodować utratę pracy przez kobiety ze względu na osiągnięcie wieku emerytalnego 5 lat wcześniej niż w przypadku mężczyzn, co wiąże się z radykalnym obniżeniem ich dochodów. Odbiera się kobiecie 5 lat, w trakcie których mogłaby jeszcze awansować, co wpłynęłoby na wysokość jej uposażenia, a w przyszłości także na wysokość emerytury.
Trybunał Konstytucyjny orzekł: „Zaskarżone przepisy są niezgodne z zasadami równości i niedyskryminacji w zakresie, w jakim stwarzają podstawę do rozwiązania stosunku pracy kobiety – mianowanego urzędnika administracji państwowej lub samorządowej bez jej zgody, wprowadzając zróżnicowanie sytuacji kobiet i mężczyzn o charakterze dyskryminacji ze względu na płeć”. Trybunał Konstytucyjny uznał, że zaskarżone przepisy ustaw o pracownikach urzędów państwowych oraz o pracownikach samorządowych naruszają konstytucyjną zasadę równych praw obywateli RP. Prawodawca powinien określić tylko kryterium, pod względem którego podmioty są sobie równe – w tym wypadku jest to płeć. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego jest ostateczne, a więc parlament polski winien jest ten wyrok ująć w zmienianych przepisach, wyrównując w przypadku pracowników mianowanych wiek kobiet i mężczyzn – 65 lat.
W tym celu połączone komisje proponują dokonanie następujących zmian:
1) w ustawie z dnia 16 września 1982 r. nadaje się nowe brzmienie art. 13 ust. 1 pkt 5 o treści: „osiągnięcia wieku 65 lat, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia urzędnikowi państwowemu mianowanemu uzyskanie prawa do emerytury”;
2) w ustawie z dnia 21 listopada 2008 r. nadaje się nowe brzmienie art. 55 ust. 1 pkt 4 o treści: „osiągnięcia wieku 65 lat, jeżeli okres zatrudnienia umożliwia pracownikowi uzyskanie prawa do emerytury albo nabycie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy”.
Projekt ustawy został skonsultowany z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwem Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwem Spraw Zagranicznych i innymi zainteresowanymi podmiotami. Nie wniesiono uwag do projektu.
Projektowana zmiana zapewnia także zgodność z wymogami dyrektywy nr 54/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasad równości szans oraz równego traktowania kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia i pracy. Zgodnie z art. 14 dyrektywy zakazana jest wszelka bezpośrednia i pośrednia dyskryminacja ze względu na płeć w sektorze prywatnym i publicznym, w tym w instytucjach publicznych, w odniesieniu m.in. do warunków zatrudnienia, pracy i płacy.
Prawnym skutkiem zaproponowanych zmian będzie fakt, że z żadną mianowaną urzędniczką państwową bądź samorządową, która ukończyła 60 lat, a nie ukończyła jeszcze 65. roku życia, nie będzie można rozwiązać stosunku pracy za wypowiedzeniem, motywując to osiągnięciem przez nią wieku emerytalnego.
Połączone Komisje: Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Administracji i Spraw Wewnętrznych rekomendują Wysokiej Izbie przedłożoną ustawę i wnoszą o uchwalenie jej bez poprawek.
Dziękuję.
